چرا مقاله بنویسیم؟
رستم عبداللهی |
۰۷ تیر ۱۳۹۶

در سال های اخیر در کشور باب شده است که اساتید برای ارتقاء و گرنت باید مقاله بنویسند و دانشجویان برای پذیرش در مقطع دکتری و یا استخدام در موسسات یا دانشگاه هها از نظر رزومه قوی باشند. منظور از رزومه نیز تا حدی مقاله می­باشد. خوشبختانه ما ایرانی ها که در پیدا کردن راههای میانبر، استعداد بی نظیری داریم به سراغ  مجلات پولی و نامعتبر رفتیم و آنچنان شد که اساتیدی توانستند یک شبه دانشیار و استاد شوند. دانشجویانی که از پاس واحدهای ترم عاجز بودند پشت سر هم مقالات ISI در مجلات نامعتبر چاپ کردند و وارد مقاطع تحصیلی بالاتر شدند. بقالی ها در گوشه و کنار شهر اطلاعیه ها زدند که مقاله و پایان نامه می­نویسیم و جعبه ایمیل ها پر شد از ایمیل هایی تبلیغاتی که ما در کوتاه ترین مدت برای مقاله شما پذیرش اخذ می­کنیم. تا اینکه خیلی­ ها از این سیستم ارزیابی فریادشان به آسمان رسید و کار به وزارت علوم رسید. مسئولین ارتقا و سنجش وزارت علوم تصمیم گرفتند برخی از مجلات وارد لیست سیاه (Black List) شوند. هنوز هم بنده در دانشگاه­ها می بینم که خیلی از اساتید هدفشان از تحقیق و پژوهش رسیدن به مقاله است و به همکاران و دانشجویانشان مرتب گوشزد می­کنند که اگر این راه را بروید میتوانید در فلان ژورنال مقاله چاپ کنید. لذا بنده وقتی اینچنین هدفی را از تحقیقات و پژوهش در همکارانم دیدم تصمیم گرفتم که قلم بردارم و این پست را آماده کنم.

در همه دانشگاه های جهان نوشتن مقاله یکی از رسالت­های اساتید و دانشجویان دانشگاه است و دانشجویان و اساتید را براساس تعداد مقالاتی که منتشر کرده اند ارزیابی می کنند. پیتر هاگز (Peter Higgs) استاد بازنشسته دانشگاه ادینبرو و برنده جایزه نوبل فیزیک سال ۲۰۱۳ در مصاحبه­ ای با خبرگزاری گاردین (The Guardian) گفت: براساس  سیستم ارزیابی امروزه دانشگاه ها  من نمی توانم در دانشگاه استخدام شوم زیرا که با ارزیابی براساس تعداد مقاله من برای دانشگاه فردی سودآور (productive) نیستم. ایشان به شدت از این سیستم ارزیابی دانشگاه ها گله مند بوده و می­گوید این سیستم ارزیابی وزنه زیادی را به کمیت داده و افراد خلاق و روشنفکر در این سیستم ارزیابی جایی ندارند.

دو نوع تحقیق وجود دارد: تحقیقات بنیادی و دیگری تحقیقات کاربردی.  تحقیقات بنیادی تحقیقاتی هستند که هدفشان جواب دادن به سوالاتی هست که در نتیجه کنجکاوی یا افزایش آگاهی افراد و برای جریان علم طراحی می شوند. تحقیقات کاربردی هدفشان جواب دادن به سئوالاتی است  که در عالم واقع کاربرد دارند. این نوع تحقیقات مقصدشان حل مشکلات و برطرف کردن چالش­های موجود است.  لذا هدف از تحقیق و پروژه نباید نوشتن مقاله باشد بلکه هدف تحقیق باید یکی از دو مورد بالا باشد و چنانچه محقق به جوابی رسید دست به قلم می­شود و شروع به نوشتن مقاله کند. لذا من از همکارانم خواهش می کنم تحقیق ها را به سمتی ببرید که بخواهید نیاز یا چالشی را برطرف کنید و چنانچه در این راه به نتیجه مورد انتظار دست یافتید یا نتیجه­ ای حاصل نشد گزارش کار را به صورت مکتوب یا مقاله چاپ کنید. علاوه بر هزینه های مالی تحقیقات کشور، سرمایه های این مملکت مانند وقت و انرژی شما دارد صرف می­شود، لذا بسیار اهمیت دارد نقشه راه تحقیقات خود را طراحی کنید.

یکی از ملزومات تحقیقات کاربردی در کشور این است که واحدهای تولیدی و صنعتی به اهمیت تحقیق و پژوهش برای رسیدن به اهداف کوتاه مدت و بلند مدتشان پی ­ببرند و حاضر شوند برای اینکار از دانشمندان و متخصصان با تجربه و متعهد کشور کمک بگیرند. متاسفانه به دلایلی مانند علمی نبودن صنعت کشور، عدم اعتماد صنعت به تحقیقات دانشگاهی، و سازمانی و وابسته بودن صنعت به محصولات خارجی تعاملی بین صنعت و دانشگاه در کشور وجود ندارد. برخی از صنایع که از اهمیت تحقیقات برای رقابت در بازار تولید و مصرف آگاهند خودشان دست به کار شده­ اند و واحدهای تحقیق-توسعه را بنا نهاده اند در مواردی حتی دانشگاه های علمی-کاربردی تاسیس کرده­ اند که این هم مشکلات خاص خودش را دارد.

محققانی را می شناسم که یک موضوع را به شکل های مختلف چاپ می کنند و نه تنها خودش بله یک گروه یا دانشکده را برای چاپ مقاله به دنبال خودش می کشاند. این رویه صحیحی نیست و من آن را اعتیاد علمی می نامم. همانطور که برای بقا باید تنوع وجود داشته باشد تحقیقات هم باید متنوع باشند. سعی کنیم علوم دیگر را مطالعه کنیم شاید بتوانیم با تحقیقات بین رشته ای در زمینه کاری خودمان بهره ببریم. در تحقیقات خلاقیت داشته باشیم و مسیرهای جدید را امتحان کنیم. نیازهای جامعه ای که در آن زندگی می کنیم را بشناسیم و برای حل آنها پروژه ها بنویسیم و مقاله چاپ کنیم.

امید است این مقاله تلنگری باشد تا اساتید و محققان کشور بدانند که هدف از تحقیق و پروژه حل کردن مشکلات، برطرف کردن نیازها و یا جواب دادن به سوالات فاقد جواب است نه تحقیق کنیم که مقاله بنویسیم. در حقیقت مقاله هدف فرعی تحقیق است و چاپ می شود تا علم جریان پیدا کند و دیگران از نتایج تحقیقات انجام شده آگاه باشند.

 
avatar
2 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
2 Comment authors
زهرا غیبیاکبر صفرعلیزاده Recent comment authors
جدیدترین قدیمی ترین بیشترین رای
اکبر صفرعلیزاده
اکبر صفرعلیزاده

بسیار عالی . دست به دست هم بدهیم مملکت خویش کنیم آباد .

زهرا غیبی
زهرا غیبی

با عرض سلام
اگر حتی یکی از اساتید محترم ما اینگونه به واضح گفته بودند که مقاله یک چیز فرعی از یک پژوهش می باشد و هدف رف نیاز ها و حل چالش ها می باشد شاید ما تحقیقات پربارتری را به ارمغان می آوردیم.